Czy to normalne, że ciągle o czymś zapominasz?

Menopauza to czas znaczących zmian w życiu kobiety, które obejmują nie tylko ciało, ale także umysł. Jednym z często zgłaszanych problemów jest tzw. mgła mózgowa – stan, w którym kobiety odczuwają trudności z koncentracją, pamięcią i jasnością myślenia. Wówczas może się też pojawiać zaniepokojenie, czy problemy te są normalne, związane z menopauzą, czy też stanowią objaw choroby Alzheimera lub innego poważnego zaburzenia poznawczego 1. Na podstawie badań naukowych przyjrzymy się przyczynom występowania tego zjawiska, jego objawom oraz metodom, które mogą pomóc w radzeniu sobie z tymi wyzwaniami.

Czym jest mgła mózgowa i jakie są jej przyczyny?

To subiektywne uczucie zamglenia umysłu, obejmujące problemy z koncentracją, zapominanie słów, trudności w wielozadaniowości czy wolniejsze przetwarzanie informacji. Jest jedną z najczęściej zgłaszanych dolegliwości przez kobiety przechodzące transformację menopauzalną, co wykazano w wielu badaniach 2. Naukowcy dowiedli, że obniżone poziomy estrogenów wyjaśniają spadek funkcji poznawczych w okresie okołomenopauzalnym i dlatego też większe ryzyko demencji dotyczy właśnie kobiet 3. Estrogen odgrywa bowiem kluczową rolę w funkcjonowaniu mózgu oddziałując na neuroprzekaźniki, które są istotne dla pamięci i uczenia się, a jego niedobór może osłabiać te procesy 4.

Mgła mózgowa w okresie menopauzy to efekt zmian hormonalnych, deficytu snu oraz uderzeń gorąca. Te nakładające się czynniki obciążają układ nerwowy, znacząco obniżając zdolność mózgu do koncentracji i sprawnego przyswajania nowej wiedzy.

Czy problemy z pamięcią mijają po menopauzie?

Naukowcy wskazują, że te trudności z koncentracją i pamięcią są zazwyczaj etapem przejściowym, a po ustabilizowaniu się gospodarki hormonalnej sprawność poznawcza najczęściej wraca do normy 5.

Ponadto w jednym z badań wykazano, że problemy poznawcze mogą ulegać zmianie w całym okresie okołomenopauzalnym, a problemy z koncentracją, uczeniem się i pamięcią werbalną (językową) mogą być najbardziej widoczne w pierwszym roku po ostatniej miesiączce 6.

Warto więc zapamiętać, że tymczasowe osłabienie pamięci werbalnej i zdolności uczenia się, zazwyczaj w postmenopauzie stopniowo wracają do normy, co wykazano w badaniach naukowych 7.

Jak wiele kobiet doświadcza mgły mózgowej?

Subiektywne pogorszenie funkcji poznawczych jest jedną z najczęstszych dolegliwości zgłaszanych przez kobiety w okresie okołomenopauzlanym, a jej częstość występowania jest szacowana w badaniach średnio na 44%-62% 2,8.

Czy istnieją skuteczne sposoby na poprawę funkcji poznawczych?

Zdecydowanie tak, dlatego warto się z nimi zapoznać, zwłaszcza, że obejmują one zarówno farmakoterapię, jak i zmiany związane ze stylem życia.

• Hormonalna terapia menopauzalna/zastępcza (HTM/HTZ) – badania wykazują, że podawanie estrogenów może poprawić pamięć werbalną i funkcje poznawcze w okresie menopauzalnym, szczególnie jeśli terapię zaczyna się odpowiednio wcześnie. Według naukowców, kobiety otrzymujące terapię hormonalną 2–3 lata przed menopauzą wykazują zmniejszoną częstość występowania zaburzeń funkcji poznawczych o 64% w testach kontrolnych przeprowadzanych od 5 do 15 lat później 9. Oznacza to, że istnieje „okno korzyści” w okresie perimenopauzy, w którym podanie hormonów daje długofalowy efekt ochronny dla mózgu, odczuwalny nawet wiele lat później.
• Regularna aktywność fizyczna – ruch to naturalna terapia, bowiem nie tylko poprawia kondycję ciała, ale realnie zmienia strukturę mózgu, wykorzystując jego plastyczność do hamowania zaniku kory i poprawy funkcji poznawczych 10.
• Strategie poprawiające jakość snu – zmniejszają zmęczenie i wspomagają pamięć 11. Warto zatem wdrożyć tzw. dobre praktyki w tym zakresie, o czym piszemy między innymi w naszym artykule o objawach menopauzy.
• Prawidłowe odżywianie – jak wykazują naukowcy, dieta o wysokim potencjale przeciwzapalnym wiąże się z lepszymi wynikami w zakresie funkcji poznawczych, podczas gdy dieta prozapalna znacząco zwiększała ryzyko nasilonych objawów tzw. mgły mózgowej 12. Zatem warto wzbogacić menu między innymi o kwasy omega-3 (np. z ryb) i antyoksydanty (np. z jagód). Więcej informacji na temat właściwego odżywiania w okresie menopauzalnym można znaleźć w naszym artykule.
• Trening umysłowy, taki jak rozwiązywanie krzyżówek czy nauka nowych umiejętności, może dodatkowo wspierać funkcje poznawcze. Badania sugerują, że regularne ćwiczenia mentalne poprawiają pamięć 13.
• Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) u kobiet w okresie okołomenopauzalnym skutecznie zmniejsza nasilenie objawów naczynioruchowych (np. uderzeń gorąca), a także poprawia sen, nastrój i jakość życia, które są znacząco powiązane z funkcjami poznawczymi 14.

Kiedy skonsultować się z lekarzem?

Jeśli objawy mgły mózgowej są bardzo nasilone i znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie warto skorzystać z pomocy specjalistów.

Podsumowanie – co warto zapamiętać

Mgła mózgowa to częsty problem w okresie zmian menopauzalnych, objawiający się trudnościami z koncentracją i pamięcią. Spadek estrogenów, zaburzenia snu i wahania nastroju to główne przyczyny tego zjawiska. Statystyki pokazują, że dotyka ono znacznej części kobiet w okresie okołomenopauzalnym. Hormonalna terapia zastępcza, zmiany stylu życia i terapie poznawcze mogą pomóc w łagodzeniu tych objawów. Leczenie zaburzeń snu i nastroju również przynosi ulgę. Nasilone objawy mgły mózgowej wymagają konsultacji z lekarzem. Zrozumienie przyczyn i metod leczenia jest kluczowe dla poprawy jakości życia kobiet w tym okresie.

Czy wiesz, że będziesz mogła oszacować termin swojej menopauzy?

Pracujemy obecnie nad MenoKalkulatorem, który pozwoli oszacować prawdopodobny termin Twojej ostatniej miesiączki. Podstawą do tych obliczeń będą Twoje indywidualne dane, które już teraz możesz gromadzić w MenoNawigatorze.

Porozmawiaj z kobietami takimi jak TY

Zapraszamy do naszego anonimowego MenoForum. Napisz czy mgła mózgowa również Tobie utrudnia życie i jak sobie z nią radzisz. Zadawaj pytania i dziel się swoimi radami z innymi.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Dziękujemy za czas poświęcony na przeczytanie tego artykułu i zachęcamy do lektury pozostałych publikacji w MenoBibliotece, bo jak pokazują wyniki badań naukowych kobiety wyposażone w wiedzę łatwiej przechodzą menopauzę.

Zaproś swoje znajome na MenoPedię

Każda kobieta zasługuje na dostęp do rzetelnej wiedzy. Pomóż nam docierać do innych i budować społeczność świadomych kobiet. Powiedz o portalu menopedia.pl swoim koleżankom – być może dzisiaj to właśnie one potrzebują wsparcia i zrozumienia, które tutaj zapewniamy.