Menopauza a spadek libido

Okres okołomenopauzalny niesie ze sobą szereg nieprzyjemnych dolegliwości. Dotyczą one również sfery intymnej, a szczególnie często sygnalizowanego w tym czasie spadku libido, co może wpływać na jakość życia i relacje intymne. Badania naukowe dotyczące funkcjonowania seksualnego dojrzałych kobiet prowadzone są od ponad 30 lat. Analizowano tę kwestię z różnych punktów widzenia, w tym biologicznego, psychologicznego, antropologicznego i socjologicznego. Na podstawie tych badań naukowych przeanalizujemy, jak rozwiązać menopauzalne problemy z niskim libido, korzystając z metod naturalnych, hormonalnych oraz wsparcia psychologicznego.

Statystyki: jak często kobiety rezygnują z seksu w związku z menopauzą?

Zmniejszenie aktywności seksualnej u kobiet wynika po części z pogorszenia funkcjonowania seksualnego jej partnera, a po części ze zmian anatomicznych i fizjologicznych związanych z menopauzą i co ważne, zdecydowana większość badań wykazała spadek częstotliwości współżycia i zainteresowania seksem o ponad 40% w ciągu kilku lat od menopauzy 1.

Jakie problemy seksualne pojawiają się w związku z menopauzą?

Specjaliści dzielą powszechne dysfunkcje seksualne w okresie okołomenopauzalnym na:

• brak pożądania seksualnego;
• zaburzenia w zakresie podniecenia;
• problemy z orgazmem;
• zaburzenia seksualne związane z bólem (dyspareunia).

Jaka jest przyczyna spadku libido?

Obniżony popęd seksualny i unikanie zbliżeń, wynikają najczęściej z dolegliwości bólowych i suchości pochwy, które są pochodną spadku poziomu żeńskich hormonów.

Bo to one wpływają na podniecenie seksualne poprzez percepcję zmysłową, przekazywanie bodźców, obwodowy przepływ krwi i zdolność do napinania mięśni. Upośledzenie tego mechanizmu może prowadzić do zmniejszonej reakcji seksualnej, spadku pożądania oraz aktywności seksualnej i w efekcie niechęci do aktów seksualnych 1. Niski poziom estrogenu może bowiem opóźniać czas reakcji łechtaczki i skutkować problemami w osiąganiu orgazmów lub ich całkowitym brakiem. Efekt ten w połączeniu z ograniczonym lub całkowitym brakiem wydzieliny z pochwy, co skutkuje bólem, może wpływać negatywnie na doświadczenia seksualne i chęć inicjowania kolejnych zbliżeń.

W jednym z badań wykazano, że częstość występowania suchości pochwy u kobiet po menopauzie była 2-krotnie wyższa niż u kobiet przed menopauzą 2.

Postępujące ścieńczenie warstw skóry i tkanki błony śluzowej, utrata podskórnej tkanki tłuszczowej i obkurczenie wejścia to jedne z wielu zmian zachodzących w strukturach narządów płciowych w wyniku spadającego poziomu estrogenu. Skutki pozagenitalne obejmują utratę napięcia mięśni miednicy, zmniejszenie ciśnienia wewnątrzcewkowego, ścieńczenie błony śluzowej pęcherza i cewki moczowej 1.

Czynniki psychologiczne, takie jak stres, wahania nastroju czy obniżona samoocena, również pogłębiają problem – co wykazano w jednym z badań 3.

Także przyjmowane w tym okresie leki mogą wpływać na seksualność i komplikować istniejące zmiany fizjologiczne związane z menopauzą 4. Dotyczy to także samych chorób, które mogą zmniejszać pożądanie lub po prostu sprawić, że aktywność seksualna będzie niewskazana, biorąc pod uwagę związany z chorobą brak energii lub różnego rodzaju problemy anatomiczne.

Jakie problemy pojawiają się u kobiet po menopauzie?

Po całkowitym zaprzestaniu miesiączkowania, zmiany w obrębie narządów płciowych przekładają się na zmniejszoną elastyczność pochwy oraz ilość wydzieliny, a to bezpośrednio przyczynia się do bólu, który skutecznie zniechęca do zbliżeń, co może generować dyskomfort psychiczny i emocjonalny.

Według naukowców, aż 83% kobiet po menopauzie skarży się na suchość pochwy, 30% nietrzymanie moczu i 42% ból podczas stosunku płciowego 5.

W jednym z badań, w którym uczestniczyło 96 kobiet we wczesnym stadium po menopauzie, na podstawie wypełnionych kwestionariuszy przeanalizowano 6 aspektów związanych z ich funkcjami seksualnym, tj. pożądanie, podniecenie, nawilżenie pochwy, orgazm, satysfakcję i ból 6. Co ciekawe wykazano w nim, że kobiety które prowadziły aktywne życie seksualne, miały niższy wynik w zakresie objawów menopauzy, a także lepsze funkcje seksualne w 4 obszarach: pobudzenia, nawilżenia, orgazmu i bólu w porównaniu do pań, które rzadko podejmowały aktywność seksualną.

Czy HTZ zwiększa libido?

Spadek popędu seksualnego w czasie menopauzy bywa tematem tabu, ale to zupełnie naturalna reakcja organizmu na rewolucję hormonalną. Zamiast czekać, aż problem sam zniknie, warto działać jak najszybciej. Ignorowanie tych sygnałów często prowadzi do tzw. „błędnego koła” - suchość pochwy i ból podczas stosunku budzą lęk przed zbliżeniem, a to jeszcze mocniej blokuje ochotę na seks. Skutecznym wyjściem z tej sytuacji bywa hormonalna terapia zastępcza (HTZ).

Podając organizmowi brakujące estrogeny, a w niektórych przypadkach również testosteron, pozwala ona realnie odbudować komfort intymny i podnieść libido.

Kluczowy jest jednak wybór odpowiedniej metody. Badania naukowe wyraźnie wskazują, że u kobiet we wczesnym okresie pomenopauzalnym zdecydowanie najlepiej sprawdza się przezskórne leczenie estradiolem. Przynosi ono znacznie większą poprawę ogólnych funkcji seksualnych niż tradycyjna terapia doustna, która wykazuje w tym obszarze mniejszą skuteczność 7.

Terapia testosteronem jest bardziej kontrowersyjna, ale nowy transdermalny system podawania testosteronu wykazuje duży potencjał w leczeniu niedoboru androgenów, który u kobiet w okresie menopauzy przejawia się nie tylko spadkiem libido, ale też utratą energii, pogorszeniem nastroju czy zmniejszeniem masy mięśniowej.

Choć testosteron kojarzy się głównie z mężczyznami, u kobiet jest kluczowy dla utrzymania prawidłowych funkcji seksualnych.

Obawy wokół jego tradycyjnej suplementacji dotyczyły głównie skutków ubocznych, takich jak maskulinizacja, trądzik czy niekorzystny wpływ na profil lipidowy. Nowoczesne systemy przezskórne - w postaci precyzyjnie dawkowanych kremów, żeli lub plastrów - pozwalają jednak na ominięcie pierwszego przejścia przez wątrobę i utrzymanie stabilnego, fizjologicznego poziomu tego hormonu, co minimalizuje ryzyko powikłań i znacznie poprawia satysfakcję z życia intymnego 8.

Naturalne substancje na poprawę libido

Dla kobiet, które nie mogą lub nie chcą stosować hormonów, istnieją alternatywy w postaci miejscowo stosowanych preparatów z kwasem hialuronowym lub lubrykantów, które łagodzą suchość pochwy. Warto również zwrócić uwagę na naturalne metody wspierania organizmu.

Poziom estrogenów można wspomóc poprzez dietę bogatą w fitoestrogeny, czyli roślinne związki naśladujące działanie ludzkich hormonów.

Ich bogatym źródłem są produkty sojowe, siemię lniane, sezam oraz nasiona roślin strączkowych. Więcej na ten temat można poczytać w naszym artykule pt. " Naturalne substancje łagodzące objawy menopauzy".

W literaturze medycznej jako wsparcie libido bywa wymieniany również korzeń maca. Choć część pacjentek zgłasza poprawę samopoczucia, a wstępne testy sugerują jego potencjał adaptogenny, to nowsze przeglądy systematyczne wskazują, że dowody naukowe potwierdzające jego jednoznaczną skuteczność wciąż są ograniczone, a badania wymagają dalszej weryfikacji 9.

Jak partner może pomóc podnieść libido?

Komunikacja z partnerem i edukacja seksualna wspierają relacje oraz intymność. Warto zatem szczerze rozmawiać, aby wspólnie wypracować urozmaicenia w dotychczasowym współżyciu, np. poprzez stosowanie gadżetów erotycznych, lubrykantów, wprowadzenie nowych bardziej dogodnych pozycji, wydłużenie gry wstępnej itp. Poza tym pary mogą zdecydować się również na alternatywne formy kontaktów intymnych, bo nie tylko pełny stosunek genitalny jest gwarancją satysfakcji i udanego życia seksualnego.

Warto zadbać o odpoczynek i warunki sprzyjające zbliżeniom, np. romantyczne randki, finezyjną bieliznę itp.

Można także samodzielnie rozbudzać swoją seksualność poprzez erotyki, gadżety czy masturbację.

Aktywność fizyczna na poprawę libido

Umiarkowany wysiłek, taki jak joga, pilates, pływanie czy szybki spacer, poprawia krążenie krwi w obrębie miednicy mniejszej, co bezpośrednio przekłada się na lepsze ukrwienie i wrażliwość narządów płciowych.

Ruch redukuje również poziom kortyzolu – hormonu stresu, który jest jednym z głównych wrogów wysokiego libido, a jednocześnie stymuluje wydzielanie endorfin, poprawiając samopoczucie i pewność siebie w sferze intymnej.

W jednym z badań wykazano, że regularne ćwiczenia, takie jak joga czy aerobik, działały korzystnie na poprawienie libido u kobiet, prawdopodobnie przez wzrost endorfin i ich lepszą kondycję fizyczną 10.

Pozytywne efekty daje również wzmocnienie mięśni dna miednicy poprzez wykonywanie odpowiednich ćwiczeń siłowych na dolne partie ciała, których przykłady można znaleźć w naszym artykule pt. " Jak ćwiczyć w perimenopauzie i po menopauzie – praktyczny poradnik".

Ograniczenie stresu związanego z nieplanowaną ciążą

Należy pamiętać, że w okresie perimenopauzy mogą pojawiać się niespodziewane owulacje, a lęk przed nieplanowaną ciążą bywa ogromnym źródłem stresu. Blokuje on niestety spontaniczność i obniża libido podczas zbliżeń. Dlatego nadal należy stosować działania zapobiegające nieplanowanemu poczęciu, które pozwalają zachować pełen komfort psychiczny i cieszyć się bliskością bez zbędnych obaw. Zachęcamy także do zapoznania się z naszym artykułem pt. "Kiedy zaprzestać antykoncepcji po menopauzie?".

Podsumowanie - co warto zapamiętać

Menopauzalne problemy z niskim libido wynikają ze spadku hormonów, suchości pochwy i czynników emocjonalnych, ale można je skutecznie łagodzić. Zdecydowanie warto niwelować dolegliwości okołomenopauzalne związane z dyskomfortem w trakcie pożycia seksualnego i z niego nie rezygnować. Satysfakcjonujące życie intymne ma bowiem pozytywny wpływ na samopoczucie, stan tkanek narządów rodnych, redukcję stresu i objawów menopauzalnych oraz wzmocnienie relacji z partnerem. I co ważne, jak pokazały to badania, regularna, komfortowa i satysfakcjonująca aktywność seksualna może sprzyjać utrzymaniu pożądania.

Czy wiesz, że będziesz mogła oszacować termin swojej menopauzy?

Pracujemy obecnie nad MenoKalkulatorem, który pozwoli oszacować prawdopodobny termin Twojej ostatniej miesiączki. Podstawą do tych obliczeń będą Twoje indywidualne dane, które już teraz możesz gromadzić w MenoNawigatorze.

Porozmawiaj z kobietami takimi jak TY

Zapraszamy do naszego anonimowego MenoForum. Zadawaj pytania i dziel się swoimi radami także tymi dotyczącymi problemów z niskim libido.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Dziękujemy za czas poświęcony na przeczytanie tego artykułu i zachęcamy do lektury pozostałych publikacji w MenoBibliotece, bo jak pokazują wyniki badań naukowych kobiety wyposażone w wiedzę łatwiej przechodzą menopauzę.

Zaproś swoje znajome na MenoPedię

Każda kobieta zasługuje na dostęp do rzetelnej wiedzy. Pomóż nam docierać do innych i budować społeczność świadomych kobiet. Powiedz o portalu menopedia.pl swoim koleżankom – być może dzisiaj to właśnie one potrzebują wsparcia i zrozumienia, które tutaj zapewniamy.