Nieregularne miesiączki przed menopauzą

W okresie rozrodczym regularność cykli jest swoistym biomarkerem dobrostanu kobiety. Wraz z upływem lat miesiączki przestają jednak być przewidywalne, co wskazuje na wyczerpywanie się puli pęcherzyków jajnikowych i jest równoznaczne z rozpoczęciem starzenia się żeńskiego układu rozrodczego, który jako pierwszy podlega tego typu transformacji. Rozregulowany cykl, jak i zmiany w samym krwawieniu są jednymi z pierwszych oznak wejścia w okres przedmenopauzalny. Na podstawie badań naukowych i obserwacji setek tysięcy kobiet na całym świecie przyjrzymy się, jak zmieniają się miesiączki przed menopauzą. Co jest normą, a co może wymagać interwencji medycznej.

Jak jest typowy schemat zmian w miesiączkowaniu?

Badania prowadzone na przestrzeni dziesięcioleci wskazują na klasyczny wzorzec przejścia menopauzalnego:

1. Skrócenie cyklu – najpierw miesiączki stają się częstsze.
2. Nieregularność – potem pojawiają się okresy bardzo długich przerw, przeplatane krótkimi cyklami.
3. Brak krwawień – na końcu miesiączkowanie ustaje 1.

Dlaczego cykle skracają się w późnej premenopauzie?

Jednym z wczesnych wskaźników zaburzeń menstruacyjnych jest skrócenie się cykli. W późnym okresie rozrodczym (premenopauzie) coraz częściej obserwuje się, że miesiączki zaczynają się wcześniej niż zwykle i średnia długość cykli może wynosić 25–26 dni, zamiast klasycznych 28–29 dni. Mechanizm tego zjawiska wiąże się zwykle ze skróceniem fazy folikularnej, czyli tej zaczynającej się wraz z miesiączką i kończącej się owulacją.

W jednym z badań wykazano, że kobiety w wieku 18–24 lat mają fazę folikularną o średniej długości około 15 ±2 dni, podczas gdy u kobiet w wieku 40–44 lat ta faza może wynosić ok. 10 ±4 dni — co prowadzi do skrócenia całkowitej długości cyklu 2.

Kiedy i dlaczego pojawiają się długie przerwy w miesiączkowaniu w perimenopauzie?

Po okresie umiarkowanego skrócenia cykli często zaczyna się faza znacznej nieregularności. W praktyce różnica między kolejnymi cyklami może przekraczać 7 dni 3 i w tej fazie odstępy pomiędzy miesiączkami mogą wynosić od kilkunastu do kilkudziesięciu dni (ale mniej niż 60) i jest to zjawiskiem normalnym w tej fazie zmian.

W późnej fazie transformacji menopauzalnej pojawiają się cykle bardzo długie i przerwy między miesiączkami wynoszą ≥ 60 dni. Przy czym są one często przeplatane krótszymi lub cyklami normalnej długości. Zaobserwowano, że takie wydłużone cykle stają się coraz częstsze w miarę zbliżania się do ostatecznej miesiączki, wskazując na postępujące wyczerpywanie się rezerwy jajnikowej 3.

W czterech różnych badaniach, aż 92% do 100% kobiet doświadczyło co najmniej 60-dniowego braku miesiączki po 40 roku życia 3.

Można więc przyjąć, że u prawie każdej kobiety wcześniej czy później dochodzi do pomijania cykli, co oznacza wejście w późny etap transformacji menopauzalnej i pozwala na oszacowanie terminu zbliżającej się menopauzy.

Warto zwrócić uwagę, że część kobiet doświadcza ekstremalnie wydłużonych cykli i nawet po 11 miesiącach braku menstruacji pojawia się u nich krwawienie i odliczanie do menopauzy muszą zacząć od początku. Takie ekstremalne wydłużenie mieści się w spektrum zmienności indywidualnej.

Zapoznaj się z przykładowym przebiegiem cykli zaprezentowanym w naszym artykule pt. "Analiza 100 cykli przed menopauzą".

Dlaczego pojawiają się krwotoczne miesiączki lub plamienia przed menopauzą?

W trakcie transformacji menopauzalnej ulega zmianie także czas trwania krwawienia menstruacyjnego oraz jego intensywność - od plamień po krwotoczne miesiączki z tzw. skrzepami. W jednym z badań wykazano, że w okresie przejściowym kobiety częściej doświadczały zwiększonej liczby dni krwawienia, przy czym ponad 77% zgłosiło co najmniej 3 epizody krwawienia trwającego ponad 10 dni, 6-dniowe plamienia wystąpiły u 66,8%, a 3-dniowe obfite krwawienia u 34,5% 4.

Te bardzo obfite miesiączki są najczęściej skutkiem występujących polipów lub mięśniaków, czy też bardzo wysokiego poziomu estrogenu, który u dużej liczby kobiet ulega podwyższeniu na 4-5 lat przed menopauzą, zanim ostatecznie gwałtownie spadnie.

Dzieje się tak na skutek rosnącego poziomu FSH, który może prowadzić do nadmiernej stymulacji jajników, w efekcie czego wytwarzają one bardzo duże ilości estradiolu 5.

Wynika to także z braku owulacji, co prowadzi do przerostu endometrium pod wpływem estrogenów bez równowagi progesteronu.

Najczęściej, czym bliżej menopauzy, to krwawienie występuje coraz rzadziej i jest coraz słabsze.

Plamienia przed miesiączką przy niskim progesteronie

W okresie perimenopauzy, poza obfitymi krwawieniami, częstym zjawiskiem są również niespodziewane plamienia poprzedzające miesiączkę. Ich przyczyną jest najczęściej tzw. niedomoga fazy lutealnej - stanu, w którym po owulacji jajniki produkują zbyt mało progesteronu. To właśnie progesteron odpowiada za „uszczelnienie” i stabilizację błony śluzowej macicy (endometrium). Gdy jego poziom jest niewystarczający w stosunku do wciąż aktywnego estradiolu, endometrium zaczyna się przedwcześnie złuszczać, co objawia się właśnie jako plamienie. Warto traktować takie incydenty jako sygnał, że gospodarka hormonalna traci swoją dawną precyzję i mechanizm kontrolujący stabilność cyklu zaczyna funkcjonować mniej wydajnie.

Kiedy krwawienie wymaga wizyty u lekarza?

Wielu zmianom menstruacyjnym w perimenopauzie należy przypisywać charakter fizjologiczny, ale niektóre objawy mogą wskazywać na patologie wymagające diagnostyki:

• Krwawienia trwające ponad 7 dni;
• Krwawienia między miesiączkami;
• Krwawienia po stosunku;
• Nagłe, obfite krwawienia.

Takie sygnały mogą sugerować obecność polipów endometrium, mięśniaków macicy, hiperplazji czy raka endometrium i wówczas wskazane jest badanie ginekologiczne z oceną wnętrza macicy (np. USG, biopsja).

Co jeśli pojawi się krwawienie po menopauzie?

Chodzi o wszelkie krwawienia, a także plamienia z dróg rodnych u kobiet po menopauzie, innych niż te, których można spodziewać się podczas cyklicznej terapii hormonalnej.

W przypadku krwawienia pomenopauzalnego (po 12 miesiącach od ostatniej miesiączki) każdy epizod plamienia czy krwawienia wymaga pilnej konsultacji lekarskiej ze względu na ryzyko chorób nowotworowych.

Dlaczego owulacja i praca jajników przed menopauzą stają się bolesne?

Choć w okresie perimenopauzy cykle coraz częściej stają się bezowulacyjne, to momenty, w których dochodzi do owulacji, mogą być odczuwane znacznie silniej niż kiedyś. Kobiety, które przez całe życie nie wiedziały, czym jest ból brzucha w środku cyklu, w wieku 45–49 lat nagle zaczynają doświadczać uciążliwego kłucia, ciągnięcia i bolesnego rozpierania w okolicy jajników.

Wynika to z faktu, że pod wpływem wysokiego poziomu FSH jajniki są nadmiernie stymulowane, a pęcherzyki jajnikowe mogą rosnąć nieregularnie, osiągać większe rozmiary lub pękać z większym oporem. Sytuację potęguje gwałtowny spadek progesteronu w tym okresie – hormonu, który dotychczas działał na układ rozrodczy rozkurczowo, wyciszająco i przeciwbólowo 6. W efekcie chaotyczne próby podjęcia pracy przez wygasające jajniki stają się dla kobiety wyraźnie odczuwalne i bolesne.

Podsumowanie - co warto zapamiętać

Generalnie, w czwartej dekadzie życia rozpoczyna się okres nieprzewidywalnych zmian jeśli chodzi o terminowość, długość i obfitość menstruacji. Chociaż wcześniej to regularność miesiączek stanowiła o dobrostanie kobiety, to teraz normą stają się zaburzenia. Co ważne, oprócz naturalnych zmian istnieją też patologiczne przyczyny nieregularnych miesiączek, takie jak np. zespół policystycznych jajników, zaburzenia dotyczące tarczycy oraz poziomu prolaktyny. Dlatego też przy jakichkolwiek nieprawidłowościach wskazana jest kontrola lekarska, aby wykluczyć ewentualne schorzenia.

Chcesz oszacować termin swojej menopauzy?

W związku z wejściem w etap nieregularności w miesiączkowaniu, co następuje najczęściej po czterdziestce, warto zacząć korzystać z naszego bezpłatnego MenoNawigatora aby śledzić zarówno odległości między kolejnymi menstruacjami, a także długość i obfitość samego krwawienia. Co ważne, jeśli mamy do czynienia z naturalnymi odchyleniami, to ich analiza daje cenne wskazówki na temat obecnego etapu transformacji menopauzalnej oraz przewidywanego terminu ostatniej w życiu miesiączki, co będzie umożliwiał nasz MenoKalkulator.

Masz pytania lub chcesz dowiedzieć się więcej?

Zapraszamy do rozmów na naszym anonimowym MenoForum. Dziel się wiedzą i doświadczeniem z kobietami takimi jak Ty. Napisz jak zmiany w miesiączkowaniu przebiegają u Ciebie lub co Cię ewentualnie niepokoi.

Dziękujemy za czas poświęcony na przeczytanie tego artykułu i zapraszamy do lektury pozostałych publikacji w MenoBibliotece.

Razem tworzymy MenoPedię

Każda kobieta zasługuje na dostęp do rzetelnej wiedzy. Pomóż nam docierać do innych i budować społeczność świadomych kobiet. Powiedz o portalu menopedia.pl swoim koleżankom – być może dzisiaj to właśnie one potrzebują rzetelnego wsparcia i zrozumienia, które tutaj oferujemy.