Analiza wyników badań FSH i estradiolu w perimenopauzie

W tym artykule przyjrzymy się bliżej zależnościom między stężeniem hormonu folikulotropowego (FSH) a estradiolem (główną formą estrogenu) na konkretnym przykładzie wyników badań dojrzałej kobiety o prawidłowym BMI, która doświadczyła menopauzy w wieku około 51 lat. Wyniki pochodzą z badań przeprowadzonych w ciągu 3 lat (późna faza transformacji menopauzalnej i wczesna postmenopauza), co pozwala na obserwację zmian hormonalnych bez dużej niestabilności w oznaczeniach, co jest charakterystyczne dla tych etapów. Ta analiza przypadku pozwoli odnieść się do informacji z badań naukowych zawartych w artykule pt. "Jakie hormony bada się przed menopauzą?".

Jak zmienia się poziom hormonów przed menopauzą?

Jak wyjaśnialiśmy ww. artykule, poziom FSH zaczyna wzrastać na kilka lat przed wystąpieniem klinicznych objawów menopauzy, co jest związane ze spadającą rezerwą jajnikową, a największa dynamika wzrostu FSH obserwowana jest około 2 lata przed i po ustaniu miesiączkowania 1. Z kolei estradiol nie zmniejsza się gwałtownie aż do około 12 miesięcy przed ostatnią menstruacją 2. W późnej fazie transformacji menopauzalnej, gdy przerwy między miesiączkami są ≥ 60 dni, FSH jest bardziej stale podwyższone, a estradiol konsekwentnie niski 3. Poniższej zamieszczona analiza przypadku pokazuje, jak te wzorce manifestują się w praktyce.

Analiza przypadku - prezentacja otrzymanych rezultatów

Badania hormonalne przykładowej osoby zostały wykonane w tym samym laboratorium w ciągu 3 lat, w okresie późnej fazy transformacji menopauzalnej, zdefiniowanej na podstawie pierwszego cyklu ≥ 60 dni oraz wczesnej postmenopauzy, której początek został wyznaczony wstecznie po upływie 12 miesięcy bez krwawień.

Oznaczenia obejmujące FSH i estradiol, wykonywano głównie między 2. a 5. dniem cyklu, z wyjątkiem jednego pomiaru z 95. dniu cyklu, czyli z długiej przerwy w miesiączkowaniu oraz ostatniego postmenopauzalnego.

Normy dla laboratorium

W placówce, w której były wykonywane wszystkie badania, wynosiły odpowiednio:

• dla fazy folikularnej: FSH 3,5 - 12,5 mIU/ml oraz estradiol 24,5 - 194,5 pg/ml
• dla postmenopauzy: FSH 25,8 - 134,8 mIU/ml oraz estradiol 10,1 - 39,4 pg/ml.

Na wykresie (Rys. 1) widać wahania FSH od 22 mIU/ml do 43,8 mIU/ml przypadające na późną fazę transformacji menopauzalnej w przypadku oznaczeń wykonywanych w rekomendowanym czasie, czyli między 2 a 5 dniem cyklu 4. Uzyskane wartości są zgodne z tymi wskazywanymi w badaniach naukowych 5. Wszystkie wyniki dla FSH są powyżej górnej granicy normy dla fazy folikularnej (powyżej 12,5 mIU/ml).

Zgodnie z międzynarodowymi standardami poziomy FSH powyżej 25 mIU/ml w losowym pobraniu krwi są typowe dla późnej fazy transformacji menopauzalnej 6. W tym przypadku większość wyników przekraczała tę wartość, co korelowało z nieregularnymi cyklami i z pojawiającymi się przerwami w miesiączkowaniu ≥ 60 dni.

Interpretacja wyników analizowanych badań

Jednostki i kontekst indywidualny

Wszystkie wyniki podane są w tych samych jednostkach (mIU/ml dla FSH, pg/ml dla estradiolu), a badania zostały wykonane w tym samym laboratorium, co ułatwia porównanie.

Trend zamiast pojedynczego wyniku

Analizując kilka oznaczeń, widać wyraźny trend wzrostowy FSH i niski poziom estradiolu, co wskazuje na postępujące wygaszanie żeńskiej płodności.

Wahania hormonalne

Poziomy hormonów mogą okresowo wracać do normy, co widać w trzecim badaniu na wykresie, gdzie FSH spadł do 22 mIU/ml, a estradiol wzrósł do 42,2 pg/ml – co sugeruje możliwą owulację w tym cyklu. To potwierdza, że w późnej fazie transformacji menopauzalnej owulacje zdarzają się coraz rzadziej i rok przed ostatnią miesiączką dotyczą zaledwie 23% cykli 7, więc pojedynczy pomiar może być niewystarczający.

Termin badań

Najwyższy poziom FSH (78,1 mIU/ml) przy jednoczesnym stężeniu estradiolu na poziomie 10,6 pg/ml, zaznaczone na wykresie przerwaną linią, zaobserwowano w 95. dniu cyklu, podczas prawie 9-miesięcznej przerwy w miesiączkowaniu. Dlatego też w przypadku nie potwierdzonej jeszcze menopauzy, czyli jeśli nie minie 12 miesięcy bez krwawień, badania powinny być wykonywane między 2. a 5. dniem cyklu. Pomiar nr 4 wykonany w 95. dniu dał ekstremalne wartości (wysoki FSH, niski estradiol), co jest oczekiwane w długich przerwach między miesiączkami, jednakże wynik ten nie powinien być brany pod uwagę podczas interpretacji trendu.

Wyniki uzyskane w terminie menopauzy

Menopauza w tym konkretnym przypadku została osiągnięta przy poziomie FSH wynoszącym 43,8 mIU/ml oraz estradiolu równym 27,5 pg/ml. Co jest zgodne z opisywanymi wartościami w naszym ww. artykule, bowiem te wyniki dotyczą kobiety o prawidłowym BMI.

Oznaczenia postmenopauzalne

Półtora roku później zgodnie z oczekiwaniami FSH wzrósł do 76,3 mIU/ml, a estradiol zmalał aż do 6,5 pg/ml, co ma swoje odzwierciedlenie w badaniach naukowych, w których wykazano, że kobiety o prawidłowym BMI osiągają po menopauzie bardzo niskie poziomy estradiolu, bowiem ich tkanka tłuszczowa nie jest na tyle duża, aby wyprodukować go więcej, tak jak to ma miejsce w przypadku kobiet otyłych 8.

Ta analiza przypadku ilustruje, jak zmiany hormonalne opisywane w badaniach naukowych wyglądają w rzeczywistości. U kobiety z prawidłowym BMI, FSH był stale podwyższony w późnej fazie transformacji menopauzalnej, z wahaniami odzwierciedlającymi mieszankę prawdopodobnie 1 cyklu owulacyjnego i pozostałych bezowulacyjnych, podczas gdy estradiol generalnie był niski. Kluczowe jest wykonywanie wielokrotnych badań w odpowiednim terminie cyklu, aby uchwycić trend, a nie polegać na pojedynczym pomiarze. Takie podejście pomaga lepiej zrozumieć procesy zachodzące w organizmie i ocenić stan okołomenopauzalny, co może przynieść ulgę psychiczną i ułatwić decyzję o ewentualnej terapii. Przypominamy jednak, że oznaczanie hormonów nie jest konieczne do określenia etapu transformacji u kobiet 45+ doświadczających objawów charakterystycznych dla okresu wygaszania żeńskiej płodności. Więcej na ten temat można przeczytać w naszym artykule.

Chcesz dowiedzieć się kiedy przejdziesz menopauzę?

Przypominamy, że pracujemy obecnie nad MenoKalkulatorem, który pozwoli oszacować prawdopodobny termin Twojej ostatniej miesiączki. Podstawą do tych obliczeń będą dane, które już teraz możesz gromadzić w swoim MenoNawigatorze.

Masz pytania lub chcesz pogadać? Zapraszamy do rozmów z innymi kobietami na naszym anonimowym MenoForum.

Chcesz porozmawiać o Twoich wynikach badań?

Jeśli tak, to napisz o nich na naszym anonimowym MenoForum.

Dziękujemy za czas poświęcony na przeczytanie tego artykułu i zapraszamy do lektury pozostałych publikacji w MenoBibliotece.

Podziel się wiedzą

Uważamy, że każda kobieta zasługuje na dostęp do rzetelnych informacji, dlatego powiedz proszę o portalu menopedia.pl swoim koleżankom, które być może również potrzebują wiedzy i wsparcia w tym szczególnym okresie kobiecego życia.