Szumy uszne w perimenopauzie i po menopauzie – skąd się biorą i co można zrobić?

Czym są szumy uszne?

Szumy uszne to odczuwanie dźwięku, mimo że w otoczeniu nie ma odpowiadającego mu źródła. Może to być dzwonienie, piszczenie, buczenie, syczenie, szelest albo inny trudny do opisania dźwięk. Szum może być słyszalny w jednym uchu, w obu uszach lub być odczuwany jakby pochodził z wnętrza głowy. Może występować stale albo okresowo. Światowa Organizacja Zdrowia rozróżnia samą percepcję szumu od sytuacji, w której szumowi towarzyszy istotny dyskomfort emocjonalny lub problemy z funkcjonowaniem poznawczym 1.

Jak często występują szumy uszne? (statystyki)

Szumy uszne nie są zjawiskiem charakterystycznym wyłącznie dla kobiet w okresie menopauzalnym. W dużej metaanalizie obejmującej dane z 113 publikacji szacowana częstość występowania jakichkolwiek szumów usznych u dorosłych wynosiła 14,4% i zwiększała się wraz z wiekiem. W grupie osób w wieku 45-64 lat wynosiła 13,7%, a u osób w wieku 65 lat i starszych 23,6%. Autorzy podkreślili jednocześnie dużą różnorodność wyników pomiędzy poszczególnymi badaniami 2.

Dlaczego o szumach usznych mówi się w kontekście perimenopauzy i menopauzy?

Jednym z powodów jest fakt, że okres transformacji menopauzalnej wiąże się z dużymi zmianami hormonalnymi, a żeński układ słuchowy pozostaje pod wpływem hormonów płciowych. Nie oznacza to jednak prostego związku: „spadek estrogenu powoduje szumy uszne”. Obecny stan wiedzy jest znacznie bardziej złożony.

Czy menopauza może mieć wpływ na szumy uszne?

Układ słuchowy nie kończy się w uchu. Odbieranie dźwięku obejmuje ślimak w uchu wewnętrznym, nerw słuchowy oraz liczne struktury mózgu odpowiedzialne za przetwarzanie informacji dźwiękowej.

Badania wskazują, że estrogeny mogą wpływać na funkcjonowanie zarówno obwodowego, jak i centralnego układu słuchowego.

W systematycznym przeglądzie dotyczącym wpływu żeńskich hormonów płciowych na słuch wykazano, że funkcja słuchowa może zmieniać się w zależności od fazy cyklu miesiączkowego, a po menopauzie obserwuje się wyraźne pogorszenie czułości słuchu. Autorzy podkreślili jednak, że dokładny wpływ estradiolu i progesteronu na poszczególne elementy drogi słuchowej nadal wymaga dalszych badań 3.

Nowszy przegląd z 2026 roku również podkreśla, że przejście menopauzalne może wiązać się ze zmianami słuchowymi i poznawczymi, ale mechanizmy łączące te procesy nie są jeszcze wystarczająco poznane 4.

W okresie perimenopauzy poziom hormonów nie obniża się od razu i w sposób liniowy. Charakterystyczne są jego wahania, które poprzedzają późniejsze ustalenie się niskiego poziomu hormonów jajnikowych w postmenopauzie.

Te zmiany mogą współwystępować z różnymi objawami neurologicznymi i sensorycznymi, ale nie można na tej podstawie stwierdzić, że za każdy epizod szumu odpowiada właśnie estrogen.

Co więcej, na odczuwanie szumu wpływają nie tylko mechanizmy związane z samym słuchem. Znaczenie mają także sen, stres, stan emocjonalny i sposób, w jaki mózg przetwarza sygnał. Dlatego u jednej kobiety pojawienie się szumu może być krótkotrwałe i prawie niezauważalne, podczas gdy u innej ten sam rodzaj dźwięku może znacząco zakłócać sen, koncentrację lub codzienne funkcjonowanie.

Dlaczego szumy uszne mogą być bardziej zauważalne w okresie menopauzy?

Perimenopauza jest okresem, w którym wiele procesów zachodzi jednocześnie. Zmienia się rytm snu, mogą pojawić się uderzenia gorąca, nocne poty, wahania nastroju, większe napięcie czy problemy z koncentracją. Jeżeli w tym samym czasie pojawi się szum uszny, może stać się bardziej zauważalny i bardziej obciążający.

Istotne znaczenie ma także naturalne starzenie się układu słuchowego.

Wiek jest jednym z czynników związanych ze wzrostem częstości występowania szumów usznych, a wraz z wiekiem rośnie również ryzyko niedosłuchu.

W okresie menopauzy oba procesy mogą więc nakładać się na siebie. Badania kobiet obserwowanych w okresie przejścia menopauzalnego sugerują, że właśnie w tym czasie może dochodzić do wyraźniejszych zmian czułości słuchu 5.

Dlatego pojawienie się szumu w wieku okołomenopauzalnym nie powinno automatycznie prowadzić do wniosku, że jest on wyłącznie konsekwencją zmian hormonalnych. Równie istotne mogą być wcześniejsze narażenie na hałas, przebyte infekcje ucha, niedosłuch związany z wiekiem, niektóre leki, problemy ze stawem skroniowo-żuchwowym, urazy głowy lub szyi czy inne choroby 1.

Szumy uszne po menopauzie – czy mogą utrzymywać się przez lata?

Tak. Ustanie miesiączkowania nie oznacza automatycznego zakończenia wszystkich objawów związanych z okresem transformacji menopauzalnej. W postmenopauzie poziom hormonów jajnikowych pozostaje na niskim poziomie, natomiast procesy związane z wiekiem nadal postępują.

Dlatego szum, który pojawił się w perimenopauzie, może utrzymywać się także po menopauzie, ale jego dalszy przebieg nie musi być związany wyłącznie z hormonami.

Warto przy tym pamiętać, że szumy uszne są objawem, a nie chorobą wywołaną jedną przyczyną. U części osób pozostaje łagodny i nie wymaga specjalistycznego leczenia. U innych może mieć charakter przewlekły i znacząco wpływać na jakość życia. WHO definiuje przewlekłe szumy uszne jako te trwające ponad trzy miesiące 1.

Kiedy warto skonsultować się z lekarzem

W praktyce warto skorzystać z porady medycznej, szczególnie gdy:

• szum pojawił się nagle lub gwałtownie się nasilił;
• występuje tylko w jednym uchu albo ma rytm zgodny z tętnem;
• towarzyszy mu pogorszenie słuchu, ból ucha, zawroty głowy lub inne nowe objawy;
• utrzymuje się przez kilka miesięcy;
• utrudnia sen, koncentrację, pracę lub codzienne funkcjonowanie.

Nie są to typowe sytuacje, które należy po prostu obserwować i przypisywać menopauzie.

Eksperci zalecają wykonanie oceny audiologicznej u osób zgłaszających szumy uszne. W przypadku nagłej utraty słuchu połączonej z szumem konieczna jest pilna ocena medyczna. Konsultacji wymagają również między innymi utrzymujące się szumy jednostronne lub pulsujące 6.

Czy hormonalna terapia menopauzalna pomaga na szumy uszne?

To jedno z najtrudniejszych pytań, ponieważ dostępne badania nie dają podstaw do prostego stwierdzenia, że hormonalna terapia menopauzalna leczy szumy uszne.

Hormonalna terapia menopauzalna (HTZ) bywa rozważana w kontekście łagodzenia szumów usznych u kobiet w okresie okołomenopauzalnym, ponieważ niedobory i wahania estrogenów mogą negatywnie wpływać na struktury ucha wewnętrznego oraz układ nerwowy. W dużym badaniu kohortowym przeprowadzonym na Tajwanie u kobiet w wieku 45-79 lat stosowanie HTZ wiązało się z niższą częstością występowania szumów usznych. Wynik ten nie dowodzi jednak, że HTZ zapobiega szumom usznym, ponieważ badanie miało charakter obserwacyjny 7.

W jednym z badań u kobiet z umiarkowanymi i ciężkimi szumami usznymi zastosowanie terapii hormonalnej przyniosło istotną poprawę (zmniejszenie uciążliwości szumów mierzone skalą THI, poprawę jakości snu oraz wzrost poziomu serotoniny we krwi), ale zanotowano jednocześnie brak istotnego wpływu przy łagodnych szumach 8.

Dostępne badania dotyczące wpływu HTZ na szumy uszne są jednak nieliczne i niejednoznaczne, dlatego hormonalnej terapii menopauzalnej nie powinno się rozpoczynać wyłącznie po to, aby leczyć szumy uszne.

Decyzja o jej zastosowaniu powinna wynikać z całościowej oceny wskazań, korzyści i przeciwwskazań dotyczących konkretnej kobiety. Więcej na ten temat można przeczytać w naszym artykule pt. „ Hormonalna terapia zastępcza (HTZ)”.

Jeżeli kobieta już stosuje terapię hormonalną i zauważa zmianę charakteru szumów, warto omówić to z lekarzem prowadzącym, zamiast samodzielnie zmieniać dawkę lub odstawiać leczenie.

Jak można zmniejszyć uciążliwość szumów usznych?

Postępowanie zależy od przyczyny i od tego, jak bardzo problem ten wpływa na codzienne funkcjonowanie. Nie istnieje jedna metoda skuteczna u wszystkich osób. Pierwszym krokiem jest ustalenie, czy występuje niedosłuch lub inny możliwy do zidentyfikowania problem dotyczący ucha albo układu słuchowego.

W przypadku przewlekłych dolegliwości szczególne znaczenie ma również praca nad tym, jak mózg i uwaga reagują na dźwięk.

Jedną z najlepiej przebadanych metod jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT). Najnowsze przeglądy wskazują, że może ona zmniejszać przede wszystkim uciążliwość szumów usznych, a niekoniecznie samą głośność słyszanego dźwięku 9. To rozróżnienie jest bardzo ważne. Celem terapii nie zawsze jest sprawienie, aby szum całkowicie zniknął.

W wielu przypadkach realnym celem jest zmniejszenie jego wpływu na sen, koncentrację, emocje i codzienne funkcjonowanie.

Najnowsza analiza dostępnych badań wskazuje na korzystne wyniki terapii poznawczo-behawioralnej, aparatów słuchowych, terapii przekwalifikowującej oraz terapii dźwiękiem lub muzyką w wybranych aspektach leczenia szumów usznych 10.

Pomocne może być również ograniczenie narażenia na bardzo głośne dźwięki. Nie oznacza to jednak, że należy przez cały czas przebywać w absolutnej ciszy. U części osób łagodne dźwięki tła mogą ułatwiać zasypianie i odwracać uwagę od szumu.

Podsumowanie – co warto zapamiętać

Szumy uszne mogą pojawić się w okresie perimenopauzy lub stać się wtedy bardziej zauważalne, a zmiany hormonalne są jednym z możliwych elementów tej zależności. Badania wskazują, że estrogeny oddziałują na układ słuchowy, a przejście menopauzalne może wiązać się ze zmianami funkcji słuchowych. Nie ma jednak wystarczających dowodów, aby uznać je za specyficzny objaw menopauzy lub przypisywać wyłącznie spadkowi estrogenów.

Ważne jest również to, że menopauza zbiega się w czasie z naturalnym starzeniem się układu słuchowego. Na pojawienie się lub nasilenie szumów usznych mogą wpływać także niedosłuch, wcześniejsza ekspozycja na hałas, niektóre choroby, leki oraz czynniki związane ze snem i stresem.

Jeżeli szum jest nowy, utrzymuje się, nasila albo towarzyszą mu zaburzenia słuchu, zawroty głowy czy inne niepokojące objawy, warto nie zakładać z góry, że jest to „kolejny objaw menopauzy”. Ocena słuchu i właściwa diagnostyka pozwalają wykluczyć przyczyny wymagające leczenia. W przypadku przewlekłych szumów usznych istnieją natomiast metody, które mogą istotnie zmniejszyć jego wpływ na jakość życia, nawet jeśli nie prowadzą do całkowitego wyeliminowania słyszanego dźwięku.

Chcesz oszacować termin swojej menopauzy?

Przypominamy, że pracujemy obecnie nad MenoKalkulatorem, który pozwoli oszacować prawdopodobny termin menopauzy między innymi na podstawie danych gromadzonych w MenoNawigatorze, warto więc już dziś zacząć je wpisywać.

Dołącz do naszego forum menopauzy i perimenopauzy!

Masz pytania lub chcesz pogadać? Zapraszamy do rozmów z innymi kobietami na naszym anonimowym MenoForum. Dołącz do dyskusji na ten temat w tym wątku: " Szumy uszne i piski w uszach" lub załóż nowy wątek.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Dziękujemy za czas poświęcony na przeczytanie tego artykułu i zachęcamy do lektury pozostałych publikacji w MenoBibliotece, bo jak pokazują wyniki badań naukowych kobiety wyposażone w wiedzę łatwiej przechodzą menopauzę.

Zaproś swoje koleżanki na MenoPedię

Jeśli uważasz ten artykuł, za wartościowy pomóż nam dotrzeć z tą wiedzą do innych kobiet. Powiedz o portalu menopedia.pl swoim znajomym – być może dzisiaj to właśnie one potrzebują rzetelnego wsparcia i zrozumienia, które tutaj oferujemy.