Skala przedwczesnej niewydolności jajników i wczesnej menopauzy w Polsce – modelowe oszacowanie MenoPedii

Problem dotyczy milionów kobiet na świecie

Naturalna menopauza najczęściej występuje między 45. a 55. rokiem życia. U części kobiet czynność jajników wygasa jednak znacznie wcześniej.

Międzynarodowa metaanaliza obejmująca 31 badań wskazuje, że samoistna przedwczesna niewydolność jajników (POI) dotyczy około 3,7% kobiet przed 40. rokiem życia, natomiast wczesna menopauza, występująca między 40. a 44. rokiem życia, około 12,2% 1.

Eksperci z Międzynarodowej Federacji Ginekologii i Położnictwa (FIGO) oraz Międzynarodowego Towarzystwa Menopauzy (IMS) w najnowszym stanowisku z sierpnia 2026 roku, przełożyli te odsetki na strukturę wiekową światowej populacji kobiet z 2024 roku obejmującą około 1,49 miliarda kobiet w wieku 15-39 lat oraz 262,5 miliona w wieku 40-44 lat. W ten sposób oszacowali skalę problemu na około 87 milionów kobiet. Jednocześnie autorzy podkreślają, że rzeczywista liczba może być jeszcze wyższa, ponieważ dane nie obejmują wszystkich przypadków niewydolności jajników np. tych związanych m.in. z leczeniem onkologicznym czy operacjami.

Jak wygląda sytuacja w Polsce?

Analitycy MenoPedii wykorzystali międzynarodowe wskaźniki częstości występowania i odnieśli je do danych GUS dotyczących liczby kobiet w odpowiednich grupach wieku.

W Polsce żyje około 5,3 mln kobiet w wieku 15-39 lat oraz około 1,6 mln kobiet w wieku 40-44 lata.

Zastosowanie wskaźników z międzynarodowej metaanalizy pokazuje, że przedwczesna niewydolność jajników lub wczesna menopauza mogą dotyczyć łącznie blisko 400 tysięcy Polek.

To oszacowanie modelowe, a nie liczba zdiagnozowanych przypadków. Jego celem jest pokazanie potencjalnej skali problemu w sytuacji, gdy Polska nie dysponuje jeszcze własnymi, ogólnokrajowymi danymi.

Nie tylko problem płodności

Przedwczesne wygasanie funkcji jajników przez lata postrzegano przede wszystkim jako problem związany z płodnością. Dziś coraz większą uwagę zwraca się na wynikające z tego długoterminowe konsekwencje zdrowotne.

Wcześniejszy i dłuższy niedobór estrogenów może wiązać się m.in. z większym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, szybszą utratą masy kostnej i osteoporozą, a także problemami dotyczącymi funkcji poznawczych 3.

Najnowsze stanowisko FIGO i IMS podkreśla, że opieka nad kobietami z POI i wczesną menopauzą powinna uwzględniać nie tylko zdrowie reprodukcyjne, ale również ich dobrostan w kolejnych dekadach życia.

Diagnoza może być znacznie opóźniona

Jednym z problemów pozostaje rozpoznanie. Zaburzenia miesiączkowania, uderzenia gorąca, nocne poty, problemy ze snem, wahania nastroju czy trudności z koncentracją u młodej kobiety mogą być przypisywane stresowi lub przemęczeniu.

Dane przywoływane w stanowisku FIGO i IMS wskazują, że w jednym z badań mediana czasu od pojawienia się pierwszych objawów do właściwego rozpoznania wynosiła aż 48 miesięcy 4.

Dlatego istotne jest zwracanie uwagi na utrzymujące się zmiany cyklu i inne objawy mogące wskazywać na zaburzenia czynności jajników.

Ważna jest świadomość i obserwacja objawów

Wczesna diagnoza pozwala odpowiednio zaplanować dalszą opiekę i ograniczać długoterminowe konsekwencje przedwczesnego niedoboru estrogenów. Zgodnie z aktualnymi zaleceniami, u kobiet z POI lub wczesną menopauzą, jeśli nie występują przeciwwskazania, istotnym elementem postępowania jest odpowiednio dobrana terapia hormonalna 2.

Pomocne może być również systematyczne obserwowanie cyklu i objawów. MenoNawigator pozwala zapisywać zmiany w miesiączkowaniu oraz dolegliwości, tworząc uporządkowaną historię, którą można wykorzystać podczas konsultacji z lekarzem, co może usprawnić proces diagnostyczny.

Więcej informacji można znaleźć w naszym artykule pt. " Przedwczesna niewydolność jajników i wczesna menopauza – przyczyny, zagrożenia i nowe podejście do leczenia"

Zbyt wczesna menopauza nie jest marginalnym problemem

Modelowe oszacowanie MenoPedii pokazuje, że przedwczesne wygasanie czynności jajników i wczesna menopauza mogą dotyczyć znaczącej grupy kobiet w Polsce. Jednocześnie brak ogólnopolskich danych oznacza, że rzeczywista skala zjawiska wymaga dalszego poznania.

To ważne również z perspektywy aktywności zawodowej. Objawy takie jak spadek energii, problemy z koncentracją, lęk czy obniżony nastrój mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie, wydajność i absencję w pracy. Dotyczy to kobiet znajdujących się często w okresie intensywnego rozwoju zawodowego i życia rodzinnego. Dlatego wczesne rozpoznanie, dostęp do rzetelnej wiedzy i świadome monitorowanie objawów są ważnymi elementami opieki nad kobietami, u których czynność jajników wygasa przed typowym wiekiem menopauzy.