• MenoBiblioteka
  • MenoForum
  • MenoNawigator
MenoBiblioteka
MenoBiblioteka
  • Katalog
  • Wszystkie artykuły
  • Ulubione artykuły
Ładowanie treści…
Logo
  • Kontakt
  • Partnerstwo/Reklama
  • Centrum Prasowe
  • Regulamin
  • Polityka Prywatności
  • Polityka Cookies

Copyright 2026 Stratego

Ta strona korzysta z plików cookies

Używamy plików cookies, aby zapewnić Ci najlepsze doświadczenia na naszej stronie. Możesz zaakceptować wszystkie pliki cookies, odrzucić je lub dostosować swoje preferencje w ustawieniach. Klikając "Akceptuję wszystkie", zgadzasz się na używanie wszystkich plików cookies. Klikając "Odrzucam wszystkie", odrzucasz wszystkie pliki cookies, z wyjątkiem tych, które są niezbędne do działania strony.

Ładowanie treści…
Wiedza podstawowa

Gwałtowne zmiany w organizmie podczas przejścia menopauzy. Przełomowe badanie z 2026 roku

Menopauza kojarzy się przede wszystkim z ustaniem miesiączkowania, zmianami hormonalnymi oraz objawami takimi jak uderzenia gorąca i zaburzenia snu. Tymczasem badanie opublikowane 12 października 2026 roku w Nature Medicine wskazuje, że w pobliżu ostatniej miesiączki mogą zachodzić skokowe zmiany w wielu układach fizjologicznych jednocześnie. Naukowcy przeanalizowali ponad 300 milionów wyników badań laboratoryjnych pochodzących z dwóch dużych zbiorów danych, obejmujących ponad milion kobiet. Zidentyfikowali zmiany m.in. w parametrach hormonalnych, kostnych, wątrobowych, nerkowych i lipidowych, a także wykazali, że zmiany w gospodarce hormonalnej można obserwować już kilkanaście lat przed ostatnią miesiączką. Wyniki poszerzają wiedzę o biologii menopauzy i mogą pomóc lepiej rozumieć znaczenie profilaktyki zdrowotnej w tym okresie życia. Nie oznaczają jednak, że każda kobieta doświadcza identycznych zmian ani że wszystkie zaobserwowane różnice są oznaką choroby.

Data publikacji: 25 października 2026

Data aktualizacji: 10 listopada 2026

Nowy
Zdjęcie ilustracyjne wygenerowane przez AI

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jak wygaszanie czynności jajników wpływa na różne układy organizmu i dlaczego menopauza nie ogranicza się do zmian hormonalnych;
  • Co wykazało nowe badanie analizujące ponad 300 milionów wyników badań laboratoryjnych;
  • Jak zmieniają się gospodarka kostna, lipidowa i hormonalna w pobliżu ostatniej miesiączki;
  • Co odkrycia naukowców oznaczają dla profilaktyki zdrowotnej i jak interpretować je bez wyciągania pochopnych wniosków.

Menopauza a zdrowie kobiety – dlaczego zmiany wykraczają poza układ rozrodczy?

Menopauza jest naturalnym etapem życia związanym z wygasaniem czynności jajników. Rozpoznaje się ją wstecznie, po 12 kolejnych miesiącach bez miesiączki, jeśli brak krwawienia nie wynika z innej przyczyny. Poprzedzają ją lata zmian hormonalnych, podczas których mogą pojawić się nieregularne cykle, uderzenia gorąca, nocne poty, zaburzenia snu, zmiany nastroju czy dolegliwości ze strony układu moczowo-płciowego .

Zmiany zachodzące w tym czasie nie ograniczają się jednak do płodności ani do objawów odczuwanych na co dzień.

Ponieważ receptory hormonów płciowych są obecne w niemal wszystkich tkankach człowieka, wpływając na mózg, układ naczyniowy, kości, wątrobę i tkankę tłuszczową, ta dynamika hormonalna ma wpływ nie tylko na płodność, ale także na wiele układów fizjologicznych .

Zmiany hormonalne mogą więc współwystępować ze zmianami w wielu obszarach zdrowia.

Nie oznacza to, że wszystkie dolegliwości pojawiające się po 45. czy 50. roku życia są skutkiem menopauzy. Na zdrowie wpływają również wiek, uwarunkowania genetyczne, choroby przewlekłe, styl życia i przyjmowane leki. Zrozumienie, które zmiany są związane z transformacją menopauzalną, a które wymagają odrębnej diagnostyki, pozostaje ważnym wyzwaniem medycyny.

Ponad 300 milionów wyników badań – jak naukowcy analizowali menopauzę?

W badaniu opublikowanym w październiku 2026 roku w Nature Medicine autorzy wykorzystali dwa niezależne źródła informacji medycznych . Pierwsze to National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES), przekrojowe badanie stanu zdrowia i starzenia się w USA (1999–2022), obejmujące testy laboratoryjne, pytania dotyczące zdrowia, badania i wyniki . Drugie pochodzi od ubezpieczyciela zdrowotnego Clalit, który obejmuje około połowę populacji Izraela, w tym 1,3 miliona kobiet w wieku 30-70 lat w latach 2004–2024. 

Łącznie przeanalizowali ponad 300 milionów wyników badań laboratoryjnych pochodzących od ponad miliona kobiet .

W obu zbiorach danych zaobserwowano nagłe zmiany w wielu układach organizmu w okresie menopauzy.

W amerykańskim zbiorze danych 52 z 90 testów laboratoryjnych wykazało statystycznie istotną, nagłą zmianę, w tym pomiary dotyczące hormonów płciowych, zdrowia kości, funkcji wątroby i nerek, składu chemicznego krwi oraz stężenia tłuszczów we krwi.

Najważniejszym wyzwaniem było ustalenie, jak poszczególne parametry zmieniają się w odniesieniu do ostatniej miesiączki, a nie wyłącznie do wieku kobiety. Dwie osoby w tym samym wieku mogą bowiem znajdować się na różnych etapach transformacji menopauzalnej.

Badacze opracowali metodę obliczeniową pozwalającą odtworzyć przeciętny przebieg zmian względem ostatniej miesiączki na podstawie danych, w których jej dokładny moment nie zawsze był znany. W uproszczeniu metoda ta pozwala ograniczyć efekt „rozmycia” wynikający z różnic w wieku wystąpienia menopauzy u poszczególnych kobiet.

Ważne jest jednak to, że algorytm nie przewiduje daty ostatniej miesiączki u konkretnej kobiety. Odtwarza przebieg zmian na poziomie populacji. Nie zastępuje zatem indywidualnej obserwacji ani nie pozwala na podstawie pojedynczego wyniku laboratoryjnego określić, na jakim etapie menopauzy znajduje się dana osoba .

Co zmienia się w organizmie podczas menopauzy? Wyniki badania Nature Medicine

Najważniejszym odkryciem było wykazanie wyraźnych, skokowych zmian w wielu parametrach laboratoryjnych w pobliżu ostatniej miesiączki. Autorzy określili to zjawisko jako physiological cliff, co można przetłumaczyć jako „przełom fizjologiczny”.

Statystycznie istotne zmiany związane z menopauzą wykazano w 52 z 90 analizowanych rodzajów badań laboratoryjnych. Ich kierunek i wielkość różniły się w zależności od parametru. Podobne zależności zaobserwowano w obu analizowanych populacjach, co wzmacnia wiarygodność wyników. W porównywalnych analizach mężczyzn nie stwierdzono analogicznych skokowych zmian w tym samym punkcie odniesienia .

Wyniki sugerują, że transformacja menopauzalna może wiązać się ze zmianami w wielu układach organizmu, a nie tylko z obniżeniem stężenia estrogenów.

Nie oznaczają jednak, że wszystkie układy nagle przestają funkcjonować prawidłowo ani że u każdej kobiety dochodzi do klinicznie istotnego pogorszenia zdrowia.

Jak menopauza wpływa na kości, wątrobę, nerki i gospodarkę lipidową

Jedne z wyraźniejszych zmian dotyczyły parametrów związanych z metabolizmem kostnym, funkcjonowaniem wątroby, gospodarką lipidową oraz równowagą wodno-elektrolitową. To istotne obszary, ponieważ ich funkcjonowanie ma znaczenie dla zdrowia na kolejnych etapach życia .

W przypadku kości znaczenie ma wpływ estrogenów na procesy przebudowy tkanki kostnej. Spadek ich stężenia wiąże się z przyspieszeniem utraty masy kostnej u części kobiet, co może zwiększać ryzyko osteoporozy . Więcej na ten temat można przeczytać w naszym artykule pt. „ Menopauza a osteoporoza – dlaczego kości stają się słabsze i jak temu zapobiegać?”

W gospodarce lipidowej mogą z kolei zachodzić zmiany wpływające na profil ryzyka sercowo-naczyniowego .

Równie istotne przesunięcia wskaźników odnotowano w obrębie markerów czynności wątroby oraz nerek, co pokazuje, że transformacja menopauzalna obejmuje szerokie spektrum narządów wewnętrznych .

Warto jednak rozróżnić zmianę wartości laboratoryjnej od choroby. Wynik odbiegający od wcześniejszej wartości nie musi oznaczać uszkodzenia narządu ani wymagać leczenia. Znaczenie konkretnego parametru zależy od jego wartości, innych wyników, objawów i sytuacji klinicznej.

Czy menopauza powoduje nagłe pogorszenie zdrowia?

Nie taki wniosek należy wyciągnąć z badania. Określenie „przełom fizjologiczny” opisuje sposób, w jaki w analizie statystycznej zmieniały się średnie wartości wybranych parametrów laboratoryjnych w odniesieniu do ostatniej miesiączki. Nie jest rozpoznaniem medycznym ani dowodem na to, że menopauza wywołuje nagłą chorobę.

Wyniki wskazują, że część zmian może być bardziej skoncentrowana w czasie, niż sugerowały wcześniejsze analizy oparte głównie na wieku.

Nie wykluczają jednak indywidualnych różnic ani stopniowych zmian poprzedzających ostatnią miesiączkę i następujących po niej.

Zmiany hormonalne zaczynają się na długo przed ostatnią miesiączką

Badacze przeanalizowali również dynamikę trzech ważnych hormonów: hormonu antymüllerowskiego (AMH), hormonu folikulotropowego (FSH) oraz estradiolu.

W odtworzonych przebiegach populacyjnych przyspieszony spadek AMH rozpoczynał się około 15 lat przed ostatnią miesiączką, wzrost FSH około 14 lat przed nią, a przyspieszony spadek estradiolu około 12 lat przed nią .

Są to oszacowania dotyczące przeciętnych zmian w badanej populacji, a nie harmonogram, który można zastosować do każdej kobiety.

AMH jest związany z aktywnością pęcherzyków jajnikowych i bywa wykorzystywany w ocenie rezerwy jajnikowej. FSH to hormon przysadki mózgowej, którego stężenie zmienia się wraz z funkcjonowaniem osi hormonalnej regulującej pracę jajników. Estradiol jest jednym z głównych estrogenów i oddziałuje na liczne tkanki organizmu. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w naszym artykule pt. „ Kiedy i jakie hormony bada się przed menopauzą?”.

W okresie okołomenopauzalnym zmieniają się nie tylko średnie stężenia hormonów, lecz także ich zmienność .

To jeden z elementów, które pomagają wyjaśnić nieregularność cykli i różnice w nasileniu objawów między kolejnymi miesiącami.

Wcześniejsze badania prospektywne, w tym amerykański projekt SWAN (Study of Women’s Health Across the Nation), również wykazały, że zmiany hormonalne i zmiany w cyklach miesiączkowych zaczynają się przed ostatnią miesiączką. SWAN dostarczył szczegółowych informacji o przebiegu transformacji menopauzalnej, objawach, zdrowiu kości i czynnikach kardiometabolicznych .

Nowe badanie uzupełnia tę wiedzę, wykorzystując znacznie większe zbiory wyników laboratoryjnych do odtworzenia zmian w wielu układach organizmu jednocześnie.

Nie oznacza to jednak, że każda kobieta powinna oznaczać AMH, FSH i estradiol wiele lat przed menopauzą. Wyniki nie ustanawiają nowego schematu diagnostycznego. Przydatność badań hormonalnych zależy od wieku, objawów, historii miesiączkowania i konkretnego pytania klinicznego.

Menopauza a ryzyko osteoporozy i chorób sercowo-naczyniowych

Jednym z ważnych aspektów badania było zestawienie zmian laboratoryjnych z częstością wybranych problemów zdrowotnych. Autorzy zaobserwowali, że po menopauzie szybciej narastała częstość niektórych schorzeń, w tym osteoporozy.

W analizie odnotowano również zmianę tempa narastania częstości zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca i udar mózgu . Wyniki wpisują się w szerszą wiedzę o znaczeniu menopauzy dla zdrowia kości i układu krążenia.

Nie dowodzą jednak, że sama menopauza jest jedyną przyczyną tych chorób. Ryzyko zależy również od wieku, ciśnienia tętniczego, profilu lipidowego, palenia tytoniu, aktywności fizycznej, sposobu odżywiania, predyspozycji genetycznych i innych czynników.

Badanie wykazało także zmiany w niektórych parametrach związanych z gospodarką żelazową i krwinkami czerwonymi. Ustanie regularnej utraty krwi podczas miesiączki może wpływać na gospodarkę żelazową, ale interpretacja poszczególnych wyników nadal wymaga uwzględnienia indywidualnej sytuacji zdrowotnej .

Najważniejszy wniosek praktyczny jest taki, że menopauza stanowi dobry moment, aby przyjrzeć się czynnikom ryzyka chorób przewlekłych.

Nie oznacza to, że każda kobieta powinna spodziewać się ich rozwoju ani wykonywać wszystkie możliwe badania. Ważne jednak aby profilaktyka stała się w tym okresie ważnym elementem dbania o zdrowie. Warto w tym celu zapoznać się z naszym artykułem w MenoBibliotece pt. „ Jakie badania profilaktyczne należy wykonywać?”.

Czy menopauzalna terapia hormonalna (HTZ) może łagodzić te zmiany?

Badacze porównali również przebieg parametrów laboratoryjnych u kobiet stosujących menopauzalną terapię hormonalną i u kobiet, które jej nie stosowały.

W grupie przyjmującej terapię skokowe zmiany wielu parametrów były przeciętnie słabiej zaznaczone. Dotyczyło to między innymi wybranych wskaźników związanych z kośćmi, wątrobą i nerkami.

Wyniki były zgodne w zastosowanych analizach statystycznych, a część obserwacji potwierdzono w drugim zbiorze danych. To interesujący wynik, ale nie dowodzi, że terapia hormonalna zapobiega wszystkim zmianom związanym z menopauzą.

Badanie nie było randomizowaną próbą kliniczną, w której uczestniczki losowo przydzielono do stosowania terapii hormonalnej lub jej niestosowania. Kobiety przyjmujące HTZ mogły różnić się od pozostałych stanem zdrowia, nasileniem objawów, dostępem do opieki medycznej i innymi czynnikami, których nie da się w pełni uwzględnić w analizie obserwacyjnej.

Autorzy wskazują, że wpływ HTZ na obserwowane zmiany wymaga dalszych badań.

Nie można zatem na podstawie tej publikacji zalecać terapii każdej kobiecie ani traktować jej jako uniwersalnej metody zapobiegania chorobom przewlekłym.

Decyzja o rozpoczęciu terapii hormonalnej powinna uwzględniać objawy, wiek, czas od menopauzy, indywidualne ryzyko zdrowotne, przeciwwskazania i preferencje pacjentki. Więcej na ten temat można przeczytać w naszym artykule pt. „ Hormonalna terapia zastępcza (HTZ)”.

HTZ może być skuteczną metodą leczenia określonych objawów menopauzy, ale nie zastępuje profilaktyki ani indywidualnej oceny stanu zdrowia.

Co nowe odkrycia oznaczają dla profilaktyki zdrowotnej kobiet?

Publikacja w Nature Medicine nie wprowadza nowego obowiązkowego panelu badań dla kobiet w okresie menopauzy. Jej znaczenie polega przede wszystkim na lepszym zrozumieniu dynamiki zmian fizjologicznych i ich związku z momentem ostatniej miesiączki.

W praktyce warto potraktować okres okołomenopauzalny jako okazję do omówienia z lekarzem dotychczasowej profilaktyki, objawów i indywidualnych czynników ryzyka.

Dobór badania do wieku i sytuacji zdrowotnej

Zakres badań powinien zależeć od wieku, objawów, historii chorób, obciążeń rodzinnych i aktualnych zaleceń. W zależności od sytuacji klinicznej lekarz może rozważyć ocenę ciśnienia tętniczego, profilu lipidowego, glikemii lub ryzyka osteoporozy.

Nie każda kobieta potrzebuje tych samych badań, a samo zbliżanie się do menopauzy nie jest wskazaniem do wykonywania szerokiego zestawu oznaczeń hormonalnych.

Zadbaj o zdrowie kości

Regularna aktywność fizyczna, w tym ćwiczenia oporowe i obciążające kości dostosowane do możliwości, odpowiednia podaż wapnia i witaminy D oraz unikanie palenia wspierają zdrowie układu kostnego. Przykładowe ćwiczenia na różne partie ciała można znaleźć w naszym artykule pt. „ Jak ćwiczyć w perimenopauzie i po menopauzie – praktyczny poradnik”.

Lekarz może ocenić, czy ze względu na wiek i indywidualne czynniki ryzyka wskazane jest badanie gęstości mineralnej kości metodą DXA. Nie każda kobieta potrzebuje takiego badania w tym samym wieku.

Monitoruj czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego

Warto znać swoje ciśnienie tętnicze, dlatego zachęcamy do lektury naszego artykułu pt. " Jak zmienia się ciśnienie przy menopauzie?", gdzie zostały opisane zarówno normy jak i zasady prawidłowego wykonywania pomiarów.

Zgodnie z zaleceniami ekspertów należy tez kontrolować cholesterol oraz gospodarkę węglowodanową.

Znaczenie mają również regularny ruch, zbilansowana dieta, odpowiednia ilość snu i niepalenie tytoniu.

Wskazówki żywieniowe oraz przykładowy jadłospis można znaleźć w naszym artykule pt. " Właściwe odżywianie w okresie menopauzalnym".

Celem profilaktyki nie jest poszukiwanie choroby za wszelką cenę, lecz rozpoznanie czynników ryzyka, na które można wpłynąć, i dobranie odpowiednich działań do indywidualnej sytuacji.

Nie przypisuj wszystkich objawów menopauzie

Zmęczenie, zaburzenia snu, zmiany nastroju czy pogorszenie samopoczucia mogą występować w okresie menopauzalnym, ale mają również inne możliwe przyczyny.

Jeśli objawy są nasilone, utrzymują się lub utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować je z lekarzem.

Nie należy też automatycznie uznawać nieprawidłowych wyników badań za „skutek hormonów”. Każdy wynik wymaga interpretacji w kontekście objawów, historii zdrowia i pozostałych parametrów.

Ograniczenia badania – jak właściwie interpretować dane populacyjne?

Mimo dużej skali, publikacja ma istotne ograniczenia, które warto uwzględnić przy interpretacji wniosków.

Po pierwsze, analiza opierała się na retrospektywnych i przekrojowych zbiorach danych. Metoda pozwoliła odtworzyć przeciętną dynamikę zmian w odniesieniu do ostatniej miesiączki, ale nie zastępuje wieloletniej obserwacji tych samych kobiet przed menopauzą, w jej trakcie i po niej.

Po drugie, dokładny moment ostatniej miesiączki nie był znany dla wszystkich uczestniczek. Odtworzenie trajektorii zależało więc od przyjętych założeń i zastosowanej metody statystycznej.

Po trzecie, obserwacje dotyczące terapii hormonalnej nie pozwalają ustalić związku przyczynowego. Nawet po uwzględnieniu wybranych czynników kobiety stosujące terapię mogą różnić się od pozostałych w sposób, którego nie da się w pełni zmierzyć na podstawie dokumentacji medycznej.

Wreszcie, wyniki opisują zależności populacyjne. Nie pozwalają przewidzieć, jakie zmiany wystąpią u konkretnej kobiety, ani określić, czy jej indywidualne wyniki laboratoryjne będą odbiegały od normy .

Ograniczenia te nie przekreślają znaczenia publikacji.

Pokazują, że analiza bardzo dużych zbiorów danych medycznych może ujawnić zależności niewidoczne w mniejszych badaniach, ale odkrycia tego rodzaju wymagają dalszej weryfikacji i ostrożnego przekładania na praktykę kliniczną.

Podsumowanie. Menopauza jako kluczowy moment dla zdrowia na kolejne dekady

Nowe badanie opublikowane w Nature Medicine poszerza wiedzę o tym, jak zmienia się organizm w pobliżu ostatniej miesiączki. Wykazanie skokowych zmian wielu parametrów laboratoryjnych wskazuje, że menopauza może być związana z wyraźnymi zmianami fizjologicznymi, których nie da się w pełni wyjaśnić samym upływem lat.

Nie oznacza to jednak, że menopauza jest chorobą lub że każda kobieta powinna spodziewać się nagłego pogorszenia zdrowia. Oznacza raczej, że warto lepiej rozumieć procesy zachodzące w organizmie i traktować okres okołomenopauzalny jako okazję do świadomego zaplanowania profilaktyki.

Wiedza o menopauzie nie powinna ograniczać się do łagodzenia uderzeń gorąca czy zaburzeń snu. Równie ważne jest rozumienie zmian zachodzących w organizmie, rozpoznawanie objawów wymagających konsultacji i dbanie o zdrowie na kolejnych etapach życia. Do monitorowania tych zmian można wykorzystać nasz bezpłatny MenoNawigator.

Chcesz oszacować termin swojej menopauzy?

Przypominamy, że pracujemy obecnie nad MenoKalkulatorem, czyli narzędziem które pozwoli oszacować prawdopodobny termin Twojej ostatniej miesiączki. Podstawą do tych obliczeń będą dane, które już teraz możesz gromadzić w swoim MenoNawigatorze.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Dziękujemy za czas poświęcony na przeczytanie tego artykułu i zapraszamy do lektury pozostałych publikacji w MenoBibliotece.

Porozmawiaj z kobietami takimi jak TY

Masz pytania lub chcesz się podzielić swoimi przepisami? Zapraszamy do rozmów na naszym anonimowym MenoForum.

mgr Monika Ścianek – Główna Analityczka Naukowa MenoPedii, fizyk zajmująca się selekcją i analizą światowych publikacji naukowych o menopauzie.

Selekcja źródeł, analiza literatury medycznej i opracowanie:

mgr Monika Ścianek, Główna Analityczka Naukowa MenoPedii, członkini EMAS.

Udostępnij artykuł, aby wspierać wiedzą inne kobiety

FacebookLinkedInX (Twitter)

Przeczytaj także

  • Typowe i niespecyficzne objawy menopauzy
    Objawy menopauzy

    Jakie są objawy menopauzy?

  • Czy menopauza to biologiczna „pomyłka”, czy ma głębszy sens?
    Wiedza podstawowa

    Czy menopauza to biologiczna „pomyłka”?

Przypisy

  • 1
    Davis SR, Pinkerton J, Santoro N, Simoncini T. Menopause-Biology, consequences, supportive care, and therapeutic options. Cell. 2023 Sep 14;186(19):4038-4058. doi: 10.1016/j.cell.2023.08.016. Epub 2023 Sep 6. PMID: 37678251.
  • 2
    Chen P, Li B and Ou-Yang L (2022) Role of estrogen receptors in health and disease. Front. Endocrinol. 13:839005. doi: 10.3389/fendo.2022.839005.
  • 3
    Pridham, G., Hayut, Y., Lavi-Shoseyov, N. et al. Population-scale reconstruction of menopause dynamics reveals a physiological cliff at the final menstrual period. Nat Med 32, 3823–3831 (2026). https://doi.org/10.1038/s41591-026-04614-0
  • 4
    Centers for Disease Control and Prevention (CDC), National Center for Health Statistics (NCHS) National Health and Nutrition Examination Survey Data https://www.cdc.gov/nchs/nhanes/index.html (US Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, accessed 2026).
  • 5
    Keen MU, Barnett MJ, Anastasopoulou C. Osteoporosis in Females. [Updated 2025 Jun 29]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559156/.
  • 6
    DeFilippis EM, Beale A, Martyn T, Agarwal A, Elkayam U, Lam CSP, Hsich E. Heart Failure Subtypes and Cardiomyopathies in Women. Circulation Research. 2022;130(4):609–625. doi:10.1161/CIRCRESAHA.121.319900
  • 7
    Tepper PG, Randolph JF Jr, McConnell DS, Crawford SL, El Khoudary SR, Joffe H, Gold EB, Zheng H, Bromberger JT, Sutton-Tyrrell K. Trajectory clustering of estradiol and follicle-stimulating hormone during the menopausal transition among women in the Study of Women's Health across the Nation (SWAN). J Clin Endocrinol Metab. 2012 Aug;97(8):2872-80. doi: 10.1210/jc.2012-1422. Epub 2012 Jun 1. PMID: 22659249; PMCID: PMC3410268.
  • 8
    Jackson, E. A., Barinas-Mitchell, E., Sheng, Y., Cortés, Y. I., Thurston, R. C., Tisdale, J. E., & Carpenter, J. S. (2022). Palpitations across the menopause transition in SWAN: trajectories, characteristics, and associations with subclinical cardiovascular disease. Menopause, 30(1), 18–27. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002082.

Treści prezentowane na portalu menopedia.pl mają charakter informacyjny i nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed podjęciem działań dotyczących zdrowia skonsultuj się z lekarzem. Użytkownicy korzystają z portalu na własne ryzyko. Kopiowanie treści bez zgody Administratora portalu jest zabronione.